DÖRTDİVAN'IN TARİHİ VE KÖYLERİ | |
TARİHİ
İlçemizin tarihçesi çok eskilere dayanmakta olup, 1074-1076 yillarinda
Dortdivan, Oğuzların kayi boyu ile iskan edilmistir. Oguzlar yerlestikleri
bu yerlere orta asyadaki anayurtlarindaki kabile ve yer isimlerini
vermislerdir. "Adakinik, Duver, Bunus,Adakoy, Dulger, Gobuler, Hacetler, Kuruca ve Ortakoy vb." Selcuklu Sultani Meliksah, 1077 yılında Kutalmışoğlu Süleyman Beyi gorev verdiginde; Kutalmis oglu suleyman bey kizil irmak ile istanbul bogazi arasindaki topraklara bir milyon turk (yuzbin cadir) yerlestirmistir. Anadolu Selçuklu Devletini kurulduktan sonra Gerede, Dörtdivan havalisi, Anadolu Selçuklularının himayesinde bulunuyordu. 1197'de I. Alaaddin Keykubat zamanında Dörtdivan'ın kurulduğu tahmin edilmektedir. 1692 1812 tarihleri arasında Bolu Voyvodalığına bağlı bir Subaşılık iken 1812 1864 tarihleri arasında Bolu Viranşehir Sancağına bağlı 19 kasabadan biri olarak görülür. Daha sonra Bolu Mutasarrıflığı Kastamonu vilayetine bağlandı ve 1890 Devlet salnamesine göre Gerede, Bolu Mutasarrıflığının bir kazası ve Dörtdivan ve Çağa da nahiyesi oldu. 1990 tarihine kadar nahiye olan Dörtdivan 9.5.1990'da ilçe olmuştur. Dörtdivan'lı Hilmi : Dörtdivan İlçesinin Doğancılar köyünde doğan Hilmi'nin doğum tarihi 1826'dır. 1903'de aynı köyde ölmüştür. Hilmi, İstanbul'da iyi bir medrese öğrenimi yapmış, aydın bir ailenin çocuğudur. Hilmi'nin dedesi Hacı Müderris Ahmet Efendi 19. yüzyılda köylerinde müderrislik yapmıştır. Annesi Saliha Hatun'dur. Sade ve Hece vezni ile yazdığı şiirlerinde çağının olaylarını dile getirmiştir. Plevne Savaşı'nda üç oğlunu kaybetmiş ve onlar için şu dörtlüğü yazmıştır. Gerçi noksan olmuş ruzi beyitler Zihnimiz dağıttı merhum yiğitler Ciğerimizde vardır, çok delikler Der-is beka oldu üç evladımız. Köroğlu: XVI. Yüzyılda yaşamış bir kahraman ve halk şairidir. Bütün Türkiye Köroğlu'nun kahramanlıklarını ve şiirlerini bilir.Osmanlı Arşivlerinin açılması sonucunda; Kastamonu'dan Gerede'ye gönderilen bir "salname" de Köroğlu' nun Dörtdivan-Yukarı Sayık Köyünden olduğu kesinleşmiştir. KRONOLOJİ
Osmanlılar idaresine gectikten sonra Dortdivan
şu idari devreleri gecirmistir. Dörtdivan Yerel Giysisi
Cember (Başörtüsü) Fistan ve Kuşak
|
Evliya Çelebi ve Dörtdivan Seyahatnamenin Ahmet Cevdet baskısında Tosya, Bolu, Dörtdivan ağzı sözlüğü olduğu gibi verilmiştir (II, 175-176. s). Zuhuri Danışman baskısında ise bu sözlük yeni yazıya çevrilmiştir (3. kitap 174 - 157. s.) Danışman, Evliya Çelebi'nin verdiği sözlerin okunmasında büyük güçlüklerle karşılaşmıştır. Bu bakımdan küçük bir notta, bu sözlerin doğru olarak yeni yazıya çevrildiğini iddia edemeyeceğini belirtmiştir. Seyahatnamesinde Evliya Çelebi Tosya, Bolu, Dörtdivan çevresinde rastladığı köpek türlerini de sıralıyor: göblez "yavru köpek", çomar "koyun köpeği", mastı "fino köpeği", tula "zağar". Bu veriler arasında yazar, "tazı" anlamına gelen ilginç bir biçim de veriyor. Yazmalarda bu veri yetken (veya yitken) biçiminde yazılmıştır. Topkapı Sarayı yazmasında ise bu veri yetekez ( veya yetkez) olarak verilmiştir. Evliya Çelebi, Seyahatnamemin başka bir yerinde, Sarıkeçili dağında yaylayan Türkmenlerin dilini tanıtırken de bu sözü tekrarlamıştır.
Bunun yanında yazar, Tosya, Bolu, Dörtdivan çevresinde "sacayak"a
üçbastı adının verildiğini haber veriyor. Bu adın Anadolu ağızlarında ve
özellikle Tosya, Bolu, Dörtdivan çevresinde kullanıldığı açıktır. Dialectologique
sözlüklerimizde de bu ad verilmemiştir. Yalnız, Söz Derleme Dergisinde
apıştı maddesinde "üçbastı" karşılığı da kullanılmıştır. (Anadolu
ağızlarında sacayak yanında üçayak adı da kullandır.) İşte Evliya
Çelebi'nin apıştı biçimi yanında saydığı üçbastı adı da anlam bakımından
üçayak'tan farksızdır.
|